Oorspronkelijke titel   Czaar und Zimmermann, oder die zwei Peter Nederlandse titel   Tsaar en timmerman Componist   Albert Lortzing (1801 - 1851) Tekstdichter   Albert Lortzing naar het toneelstuk Le Bourgmestre de Sardam, ou Les Deux Pierres van A.H.J. Mélesville, J.T. Merle en E.C. de Boirie. Vertaling   Gerard Knoppers Genre   Operette in drie bedrijven. Première   22 december 1837, Stedelijk theater, Leipzig. Tijd van handeling   Het stuk speelt in de zomer van 1697. Plaats van handeling   Scheepswerf te Zaandam Gelagkamer in een Zaanse herberg Grote zaal in het stadhuis van Zaandam Belangrijkste rollen   Tsaar Peter de Grote bariton Peter Iwanov tenor Van Bet komische bas Marie sopraan Admiraal Lefort bas Lord Syndham bas Markies van Châteauneuf tenor Weduwe Bruin alt Kooraandeel   Flink kooraandeel. Orkestbezetting   2 fluit, 2 hobo, 2 klarinet, 2 fagot, 4 hoorn, 2 trompet, 3 trombone, pauken en slagwerk, strijkers. Bijzondere eisen   Alleen een grote orkestbezetting doet dit werk recht. Partituur en orkestmateriaal   Leverbaar. Moeilijkheidsgraad   De koren zijn niet moeilijk. Aan de solisten worden wel flinke eisen gesteld. Duur   Drie bedrijven, totale duur: ongeveer 2½ uur. Muziek   Volwaardige operapracht. Schitterende koren, een fraai sextet, geestige duetten, een krachtig timmermanslied, de fameuze buffo-aria van de burgemeester ("O sancta justitia"), het lyrische lied van Châteauneuf ("Lebe wohl, mein flandrisches Mädchen"), het is allemaal muzikaal zeer aantrekkelijk. Absolute hoogtepunten zijn natuurlijk: a) de "Gesangsprobe", waarbij het koor braaf een door de burgemeester vervaardigde cantate probeert in te studeren, met alle fouten en misverstanden van dien; b) de wereldberoemde klompendans. Verhaal   Tsaar Peter de Grote vertoeft incognito te Zaandam om het scheepstimmervak te leren. Ook werkzaam op de werf is een Russische deserteur, Peter Iwanov. Weldra dringt het gerucht dat de Russische tsaar in het stadje verblijft door tot de burgemeester, die een grootscheepse huldiging wil organiseren. Hij vergist zich echter in de persoon; hij denkt dat de deserteur de tsaar is. Na vele verwikkelingen keert de tsaar terug naar Rusland en Peter Iwanov ontloopt zijn straf voor de desertie en krijgt zijn geliefde Marie, de dochter van de burgemeester, tot bruid. Kostumering   Eén kostuum voor allen (Zaanse volkskleding).