Oorspronkelijke titel   Pan y toros Nederlandse titel   Brood en spelen Componist   Francisco Asenjo Barbieri (1823-1894) Tekstdichter   José Picón García (1829-1873) Vertaling   Joop C.G. Fransen Genre   Zarzuela (Spaanse operette) in drie bedrijven Première   22-12-1864, Madrid, Teatro de la Zarzuela Tijd van handeling   Voorjaar 1794. Plaats van handeling   Rivieroever in Madrid Een straat in Madrid Paleiszaal Belangrijkste rollen   De prinses van Luzán (mezzo)sopraan Doña Pepita sopraan La Tirana alt of mezzo Kapitein Peñaranda bariton Goya bas/bariton De abt Ciruela tenor Corregidor bariton Pepe-Hillo, stierenvechter tenor Kooraandeel   Flink. Orkestbezetting   fluit, piccolo, 2 hobo, 2 klarinet, 2 fagot, 2 hoorn, 2 trompet, 3 trombone, pauken, slagwerk, harp, strijkers Bijzondere eisen   Tokkelorkest in het eerste bedrijf; 1 fagot op het toneel;                     1 jongenssopraan; kinderkoor (kan door dames worden gezongen). Partituur en orkestmateriaal   Leverbaar. Moeilijkheidsgraad   Aan sommige solisten worden hoge eisen gesteld. Voor het koor is het stuk niet moeilijk. Duur   Ca. 2½ uur, inclusief pauze. Muziek   Pan y toros wordt beschouwd als een hoogtepunt uit het Spaanse repertoire. Het stuk bevat de unieke klanken van de rondalla, de bolero, de seguidilla enz. Geniaal is de wijze waarop de componist met zijn harmoniek en instrumentatie de Spaanse en de meer opera-achtige gedeelten naadloos op elkaar doet aansluiten. Verhaal   Het libretto vertoont alle kenmerken van het negentiende-eeuwse operarepertoire.Gelukkig heeft de tekstschrijver ook de humor een ruime plaats gegund. Het zijn vooral de wereldse abt Ciruela, zijn vriendin de actrice La Tirana en de drie stierenvechters die voor de komische momenten mogen zorgen. Ook is het aangenaam dat er naast de edele figuren (Goya, het liefdespaar) ruime aandacht is voor de slechtaards. Het kwaad is nu eenmaal altijd interessanter dan de deugd. Daar is de huichelachtige monnik met de voetafdruk van Jezus, de blinde bedelaar die niet blind is, de corrupte districtsbestuurder en de onbekwame generaal; en vooral de persoon van de intrigante doña Pepita (maîtresse van premier Godoy), een prachtig loeder. Kostumering   Volk, geüniformeerden, deftige dames en heren. Opmerkingen   Een kleurrijke Spaanse operette; zeer de moeite waard. Ook heel geschikt voor amateurgezelschappen.